Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ 9 tháng tăng 7,3%

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tháng 9/2026 đạt 1,62 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ 9 tháng năm 2026 đạt gần 13,43 tỷ USD, tăng 7,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ gỗ và sản phẩm gỗ lớn nhất của Việt Nam, chiếm thị phần 50,1%. Trung Quốc và Nhật Bản là hai thị trường lớn tiếp theo, với thị phần tương ứng 15% và 12,5%.

Tuy nhiên, diễn biến xuất khẩu giữa các thị trường có sự phân hóa. So với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ 9 tháng đầu năm 2026 sang thị trường Hoa Kỳ giảm 4,6%, trong khi thị trường Trung Quốc tăng 43,4% và thị trường Nhật Bản tăng 5,3%.

Trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ tăng mạnh nhất tại thị trường Bỉ, với mức tăng 2,4 lần. Ngược lại, Ấn Độ là thị trường có mức giảm mạnh nhất, với 25,9%.

Lợi thế cạnh tranh của ngành gỗ Việt Nam đang chuyển dịch từ năng lực chế biến sang hệ sinh thái gồm nguyên liệu, chế biến và thị trường. Trong đó, nguồn gỗ rừng trồng trong nước ngày càng trở thành lợi thế quan trọng, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, tăng tính minh bạch và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Theo số liệu hiện trạng rừng Việt Nam của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2010-2025, tổng diện tích rừng trồng cả nước tăng từ 3,08 triệu ha lên 4,89 triệu ha. Riêng diện tích rừng trồng sản xuất tăng từ 2,28 triệu ha lên khoảng 4,16 triệu ha.

Trong giai đoạn 2012-2021, tổng lượng gỗ sử dụng cho sản xuất tại Việt Nam tăng từ 11,8 triệu m3 lên 37,9 triệu m3. Dù lượng gỗ sử dụng tăng hơn 3 lần, tỷ trọng gỗ nhập khẩu trong tổng lượng gỗ sử dụng lại giảm từ 26% xuống 16%.

Theo các chuyên gia lâm nghiệp, đây là nền tảng để ngành gỗ chuyển từ “lợi thế về chế biến” sang “lợi thế của cả hệ sinh thái nguyên liệu - chế biến - thị trường”. Trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, tính hợp pháp và khả năng truy xuất, gỗ nguyên liệu trong nước có hồ sơ minh bạch sẽ trở thành một tài sản cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ngành gỗ vẫn đối mặt với sự phân mảnh nguồn nguyên liệu do hàng triệu hộ gia đình trồng rừng quy mô nhỏ. Thay vì buộc các hộ nhỏ lẻ trở thành doanh nghiệp lớn, cần tổ chức lại thành các vùng nguyên liệu có năng lực quản trị tập thể, với doanh nghiệp chế biến đóng vai trò kết nối và dẫn dắt.

Một vấn đề khác là thay đổi phương thức phát triển rừng nguyên liệu. Nhu cầu sản xuất dăm gỗ từng thúc đẩy mạnh diện tích rừng trồng, nhưng trồng rừng phục vụ dăm gỗ khác với trồng rừng cung cấp gỗ lớn cho sản xuất đồ nội ngoại thất. Do đó, ngành cần phối hợp giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, đồng thời mở rộng liên kết trực tiếp với hộ trồng rừng để nâng chất lượng giống, mật độ trồng, chu kỳ khai thác và kỹ thuật chăm sóc.