Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Mỹ giảm gần 10% trong quý I

Đà suy giảm đang lan rộng ở nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ, rõ nét nhất là các ngành hàng tiêu dùng vốn phụ thuộc lớn vào sức mua của thị trường này. Trong đó, dệt may ghi nhận mức giảm mạnh nhất khi kim ngạch mất hơn 1,2 tỷ USD, lùi xuống còn trên 3,9 tỷ USD. Nhóm gỗ và sản phẩm gỗ cũng giảm gần 1 tỷ USD, chỉ đạt khoảng 2 tỷ USD. Các mặt hàng sản phẩm nhựa và thủy sản lần lượt thu hẹp về mức 928 triệu USD và 343 triệu USD.

Ở chiều ngược lại, nhóm hàng công nghiệp – công nghệ vẫn giữ được quy mô xuất khẩu tương đối ổn định. Điện tử, điện thoại tiếp tục đạt gần 12,4 tỷ USD, trong khi máy móc, thiết bị và linh kiện xấp xỉ 6,2 tỷ USD, cho thấy khu vực sản xuất công nghệ cao vẫn đang đóng vai trò là điểm tựa quan trọng trong cán cân thương mại.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đà suy giảm của nhiều ngành hàng được xác định là sức ép ngày càng lớn từ các biện pháp phòng vệ thương mại của Mỹ. Điển hình, đầu tháng 3, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố kết luận sơ bộ vụ điều tra chống bán phá giá đối với gỗ dán và gỗ trang trí nhập khẩu từ Việt Nam với mức thuế rất cao, dao động từ 191,85% đến 194,8% đối với các bị đơn bắt buộc. Khoảng 50 doanh nghiệp khác cùng các đơn vị còn lại cũng phải chịu mức thuế suất riêng biệt và toàn quốc lên tới 193,32%. Đây được xem là cú đánh mạnh vào một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam tại thị trường Mỹ.

Bên cạnh rào cản thuế quan, xung đột tại Biển Đỏ tiếp tục đẩy doanh nghiệp vào thế chịu áp lực kép khi chi phí logistics tăng vọt trong bối cảnh sức mua vẫn suy yếu. Các chuyến hàng từ châu Á sang bờ Đông nước Mỹ buộc phải vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), kéo dài thời gian vận chuyển thêm từ 10-15 ngày, khiến chi phí đội lên đáng kể và làm gia tăng nguy cơ trễ mùa vụ.

Với ngành dệt may – lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp – việc giao hàng chậm đồng nghĩa nguy cơ mất đơn hàng hoặc bị ép giá cao hơn. Trong khi đó, ngành gỗ chịu áp lực nặng nề hơn bởi chi phí vận tải vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm.

Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, cho biết chi phí nguyên liệu đã tăng 8-18%, trong khi cước vận chuyển đội thêm 4.000-5.000 USD mỗi container. Trong bối cảnh sức mua tại Mỹ yếu, doanh nghiệp buộc phải chia nhỏ đơn hàng, hạn chế vận chuyển đường hàng không và tìm cách mở rộng sang thị trường khác để giảm rủi ro.

Việt Nam hiện chiếm hơn 45% thị phần đồ gỗ và khoảng 19% dệt may tại Mỹ, khiến hai ngành hàng này đặc biệt nhạy cảm với mọi biến động về chính sách thương mại cũng như chi phí vận tải quốc tế. Nếu căng thẳng Trung Đông tiếp tục kéo dài, áp lực đối với hoạt động xuất khẩu được dự báo sẽ còn tiếp diễn trong quý II, khi bài toán logistics chưa hạ nhiệt trong lúc sức mua từ thị trường chủ lực vẫn hồi phục chậm.