Xuất khẩu hạt dẻ cười tăng hơn 111% trong 7 tháng

Theo số liệu mới công bố của Cục Hải quan, trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hạt dẻ cười của Việt Nam đạt 322,8 triệu USD, tăng 111,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Với kết quả này, hạt dẻ cười đã vươn lên vị trí thứ ba trong nhóm mặt hàng rau quả có giá trị xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chỉ sau sầu riêng và dừa.

Tỷ trọng của hạt dẻ cười trong tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cũng tăng đáng kể, từ mức 3,95% năm 2025 lên 6,76% trong 7 tháng đầu năm 2026.

Đà tăng trưởng xuất khẩu hạt dẻ cười diễn ra trong bối cảnh thị trường toàn cầu chịu tác động mạnh từ những biến động về nguồn cung và logistics.

Xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã làm gián đoạn nhiều tuyến vận tải trong khu vực, ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản. Hạt dẻ cười là một trong những mặt hàng chịu tác động đáng chú ý do Iran - quốc gia sản xuất lớn thứ hai thế giới - giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong những năm gần đây, ngành hạt dẻ cười Iran gặp nhiều khó khăn do các lệnh trừng phạt, căng thẳng địa chính trị và sản lượng không đạt kỳ vọng. Khi hoạt động logistics tại Trung Đông tiếp tục bị ảnh hưởng, nguồn cung trên thị trường quốc tế càng trở nên căng thẳng.

Giá hạt dẻ cười vì thế từng tăng lên 4,57 USD/pound trong tháng 3/2026, mức cao nhất kể từ năm 2018.

Trong khi đó, Mỹ - quốc gia sản xuất hạt dẻ cười lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 40% thị phần toàn cầu - cũng chưa thể nhanh chóng bù đắp phần thiếu hụt nguồn cung.

Điểm đáng chú ý là Việt Nam không phải quốc gia có vùng trồng hạt dẻ cười lớn. Phần lớn nguyên liệu phục vụ hoạt động chế biến trong nước được nhập khẩu từ các nguồn cung như Mỹ, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ.

Lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam nằm ở các khâu chế biến, đóng gói và thương mại. Hạt nhập khẩu có thể được sơ chế, rang sấy, tách vỏ, phân loại, đóng gói trước khi xuất khẩu sang các thị trường châu Á cũng như các quốc gia phát triển.

Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu biến động, mô hình này giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của một mặt hàng nông sản có giá trị cao, thay vì phụ thuộc vào khả năng sản xuất nguyên liệu trong nước.

Một yếu tố khác hỗ trợ hoạt động nhập khẩu nguyên liệu là chính sách thuế. Từ ngày 31/3/2025, thuế nhập khẩu ưu đãi MFN đối với hạt dẻ cười được giảm từ 15% xuống 5%. Việc giảm thuế giúp doanh nghiệp hạ chi phí đầu vào, qua đó tạo thêm dư địa cho hoạt động chế biến và tái xuất.

Sự tăng trưởng mạnh của hạt dẻ cười cho thấy một hướng đi khác của ngành rau quả Việt Nam: không nhất thiết phải dựa hoàn toàn vào năng lực sản xuất trong nước mà có thể gia tăng giá trị thông qua chế biến và thương mại quốc tế.

Với kim ngạch 322,8 triệu USD chỉ sau 7 tháng, hạt dẻ cười đã vượt xa quy mô của nhiều mặt hàng rau quả truyền thống và trở thành một trong những nhóm hàng tăng trưởng đáng chú ý nhất.

Nếu nguồn cung toàn cầu tiếp tục chịu áp lực, cùng với lợi thế về chế biến, logistics và chính sách thuế, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp tục mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng hạt dẻ cười và các loại hạt có giá trị cao khác.

Xu hướng này cũng cho thấy dư địa để ngành nông sản Việt Nam chuyển từ mô hình dựa chủ yếu vào sản xuất nguyên liệu sang mô hình kết hợp chế biến, thương mại quốc tế và tối ưu chuỗi cung ứng, qua đó gia tăng giá trị xuất khẩu.