Xuất khẩu năm 2025 dự tính cán mốc trên 470 tỷ USD

Tại tọa đàm “Giải pháp tăng trưởng xuất khẩu cao và bền vững” do Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương tổ chức sáng 16/12 tại Hà Nội, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu khẳng định, giai đoạn 2020-2025 đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam, qua đó khẳng định vai trò trụ cột của khu vực thương mại đối với nền kinh tế.

Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bình quân đạt khoảng 10%/năm, đưa Việt Nam gia nhập nhóm 20 nền kinh tế có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất thế giới từ năm 2023. Đặc biệt, Việt Nam đã duy trì xuất siêu liên tục trong 10 năm, góp phần quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nguồn ngoại tệ và củng cố dự trữ ngoại hối quốc gia.

Riêng 11 tháng, kim ngạch xuất khẩu của cả nước đạt 430,2 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước. Dự kiến cả năm 2025, xuất khẩu sẽ vượt mốc 470 tỷ USD, tăng khoảng 16% so với năm 2024. Thành tích này cho thấy Việt Nam tiếp tục là một trong những nền kinh tế có độ mở cao, đồng thời là điểm sáng trong thương mại khu vực và toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, đằng sau những kết quả rất đáng ghi nhận đó là hàng loạt thách thức mới đang nổi lên ngày càng rõ nét. Trên bình diện quốc tế, môi trường thương mại toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng và khó lường. Kinh tế thế giới phục hồi chậm, xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng phân mảnh thương mại, dịch chuyển chuỗi cung ứng cùng với sự gia tăng của chủ nghĩa bảo hộ dưới nhiều hình thức đang làm thu hẹp dần các dư địa tăng trưởng truyền thống của xuất khẩu.

Đặc biệt, các tiêu chuẩn mới liên quan đến phát triển bền vững, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội và “xanh hóa” chuỗi cung ứng không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc. Những yêu cầu này tạo áp lực rất lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn còn hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và quản trị.

Ở góc độ nội tại, tăng trưởng xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực doanh nghiệp FDI; doanh nghiệp trong nước chưa tham gia sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi giá trị toàn cầu; năng lực thiết kế, marketing quốc tế và xây dựng thương hiệu còn hạn chế; mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu của nhiều ngành hàng vẫn ở mức cao.

Trong khuôn khổ tọa đàm, các đại biểu đã phân tích sâu về những vấn đề đặt ra đối với xuất nhập khẩu Việt Nam trong thời gian tới, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, hiệu quả và bền vững, gắn với nâng cao giá trị gia tăng, hàm lượng công nghệ và tỷ lệ nội địa hóa.

Ở góc độ thương mại số, ông Trần Văn Trọng, Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra dư địa lớn cho xuất khẩu, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực số, logistics và tuân thủ quy định thị trường quốc tế.

Đề cập đến xu hướng thị trường toàn cầu, TS Nguyễn Thị Thu Trang, chuyên gia pháp luật và hội nhập kinh tế quốc tế, nguyên Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) nhấn mạnh, việc đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững về môi trường, lao động, trách nhiệm xã hội và quản trị doanh nghiệp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Trang, chủ động thích ứng với các chuẩn mực bền vững sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm rủi ro thương mại và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục nâng cao hiệu quả tận dụng các Hiệp định thương mại tự do (FTA), nhất là các FTA thế hệ mới, thông qua tăng cường cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Bên cạnh đó, các giải pháp hỗ trợ từ phía Nhà nước như hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng logistics, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng được xác định là những yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu cao và bền vững.