Xuất khẩu sắn của Việt Nam đứng thứ ba thế giới

Theo Hiệp hội Sắn Việt Nam, trong bối cảnh nhiều mặt hàng nông sản chủ lực gặp khó khăn về đầu ra, xuất khẩu sắn vẫn duy trì được mức tăng trưởng tương đối ổn định trong những năm gần đây. Riêng năm 2025, tổng giá trị tiêu thụ nội địa và xuất khẩu của ngành sắn ước đạt khoảng 1,5 tỷ USD. Với kết quả này, Việt Nam hiện là nước xuất khẩu sắn lớn thứ ba thế giới và đứng thứ hai toàn cầu về tiêu thụ sắn.

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, năm 2025 Việt Nam xuất khẩu hơn 3,9 triệu tấn sắn và sản phẩm từ sắn, thu về trên 1,26 tỷ USD, tăng 52,2% về sản lượng nhưng chỉ tăng 9,8% về kim ngạch. Theo các chuyên gia, mức tăng không tương xứng giữa lượng và giá trị phản ánh hiệu quả xuất khẩu của ngành sắn vẫn còn hạn chế, giá trị gia tăng thấp.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ sắn lớn nhất của Việt Nam, với khoảng 3,7 triệu tấn, tương đương 1,17 tỷ USD, chiếm hơn 94% về lượng và trên 92% về kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên, so với năm trước, dù sản lượng xuất khẩu sang thị trường này tăng hơn 54%, giá trị chỉ tăng khoảng 10,8%, cho thấy giá xuất khẩu bình quân giảm và rủi ro phụ thuộc quá lớn vào một thị trường.

Ngoài Trung Quốc, sắn Việt Nam còn được xuất sang Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc), Philippines… nhưng quy mô còn khiêm tốn, chưa đủ tạo sự cân bằng về thị trường.

Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giá trị và kim ngạch xuất khẩu được kỳ vọng tăng mạnh, kim ngạch xuát khẩu sắn và các sản phẩm từ sắn đạt từ 1,8 - 2 tỷ USD vào năm 2030 và hướng tới mục tiêu 2,3 - 2,5 tỷ USD vào năm 2050.

Tại cuộc họp “Chuỗi cung ứng ngành sắn Việt Nam: Thực trạng và thách thức” do Hội Khoa học Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Sắn Việt Nam và Tổ chức Forest Trends tổ chức, các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh sản lượng xuất khẩu tăng mạnh nhưng giá trị tăng chậm, giải pháp căn cơ là nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến sâu. Ngành cần giảm dần tỷ trọng xuất khẩu sắn lát khô và tinh bột thô, thay vào đó phát triển các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao như tinh bột biến tính, nguyên liệu cho công nghiệp thực phẩm, dược phẩm… Hướng đi này sẽ giúp tăng hiệu quả kinh tế, tính bền vững và giảm phụ thuộc vào thị trường nguyên liệu thô.

Một thách thức lớn khác là yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Để đáp ứng yêu cầu này, ngành sắn cần tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tăng cường quản lý khâu sản xuất, đặc biệt là kiểm soát sử dụng đất, từng bước chuyển các hoạt động phi chính thức sang chính thức, minh bạch hóa toàn bộ chuỗi. Ngoài ra, sớm hoàn thiện thể chế, ban hành quy định cụ thể về quy trình truy xuất nguồn gốc phù hợp với đặc thù ngành sắn. 

Đồng thời, tổ chức lại chuỗi cung theo hướng minh bạch, tăng liên kết giữa doanh nghiệp chế biến, hợp tác xã và người trồng sắn. Khâu trung gian thu mua cần được quản lý chặt chẽ, minh bạch thay vì loại bỏ.

Chỉ khi giải quyết đồng bộ các vấn đề về đất đai, vùng trồng và truy xuất nguồn gốc, ngành sắn Việt Nam mới có thể vượt qua thách thức, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.