Xuất khẩu thủy sản 9 tháng vượt 9,1 tỷ USD

Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản (VASEP), xuất khẩu thủy sản tháng 9/2026 ước đạt 1,135 tỷ USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ, nâng kết quả 9 tháng lên 9,103 tỷ USD, tăng 11,4%.

Tháng 9 duy trì kim ngạch trên 1,1 tỷ USD, với tốc độ tăng cao hơn tháng 8. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu thấp hơn nhẹ so với tháng trước. Kết quả này cho thấy ngành vẫn giữ được lượng giao dịch lớn vào giai đoạn cuối năm, nhưng đà tăng chưa đồng đều. 

Tháng 9, xuất khẩu tôm đạt khoảng 467 triệu USD, tăng 3,9%, đưa kim ngạch 9 tháng lên 3,75 tỷ USD, tăng 11%. Là ngành hàng có tỷ trọng lớn nhất, diễn biến của tôm tiếp tục tác động đáng kể đến kết quả chung của toàn ngành.

Tốc độ tăng thấp trong tháng 9 phần nào phản ánh áp lực đang gia tăng ở cả nguồn cung và sức mua. Thông tin được công bố tại Global Shrimp Forum cho thấy nhập khẩu tôm của Trung Quốc tăng nhanh hơn tiêu thụ, trong khi nhập khẩu tôm nguyên liệu của EU suy giảm và có sự phân hóa giữa các khu vực. Tại Mỹ, lượng bán tôm đông lạnh trong tháng 8 giảm dù doanh thu vẫn tăng, chủ yếu nhờ giá.

Những diễn biến này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu tôm của Việt Nam chưa đồng nghĩa với sự phục hồi đồng đều của nhu cầu trên thị trường thế giới. Cạnh tranh về nguồn cung, giá bán và khả năng hấp thụ của từng thị trường đang trở thành những yếu tố quyết định hơn đối với đơn hàng cuối năm.

Trong bức tranh đó, cá tra đang cho thấy tín hiệu khả quan hơn. Tháng 9, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 214 triệu USD, tăng 18,6%; lũy kế 9 tháng đạt 1,74 tỷ USD, tăng 10,7%.

Nguồn cung một số loại cá thịt trắng khai thác trên thế giới bị thắt chặt đang mở thêm dư địa cho cá tra Việt Nam. Tại Nhật Bản, việc Kyokuyo tiếp tục đưa cá tra vào các kênh phân phối chuyên nghiệp cũng được xem là tín hiệu đáng chú ý, dù đây vẫn là thị trường có quy mô khiêm tốn. Lợi thế về giá và nguồn cung tương đối ổn định đang giúp cá tra có thêm cơ hội mở rộng thị trường.

Cá ngừ cũng ghi nhận kết quả tích cực trong tháng 9 với kim ngạch khoảng 82 triệu USD, tăng 13,1%. Tuy nhiên, tính chung 9 tháng, mặt hàng này mới đạt 716 triệu USD, tăng 3,5%. Khả năng cải thiện trong những tháng tới vẫn phụ thuộc đáng kể vào điều kiện nhập khẩu tại Mỹ và các yêu cầu về chứng từ khai thác tại EU.

Bên cạnh các mặt hàng chủ lực, các nhóm hải sản khác đóng góp đáng kể: cá các loại đạt 1,741 tỷ USD trong 9 tháng, tăng 12,2%; mực, bạch tuộc đạt 606 triệu USD, tăng 15,4%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 354 triệu USD, tăng 31,6%. Nhuyễn thể có vỏ vẫn tăng 25,2% lũy kế, đạt 231 triệu USD, nhưng riêng tháng 9 giảm 3,5%, cho thấy đà tăng bắt đầu chững lại.

Về thị trường xuất khẩu, Trung Quốc - Hồng Kông là thị trường nổi bật nhất, với kim ngạch tháng 9 khoảng 315 triệu USD, tăng 39,9%. Lũy kế đạt 2,3 tỷ USD, tăng 33%, chiếm khoảng 1/4 xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tính từ số liệu hiện có, phần tăng thêm của thị trường này đóng góp khoảng 62% mức tăng kim ngạch toàn ngành so với cùng kỳ.

ASEAN đạt gần 84 triệu USD trong tháng 9, tăng 45,4%; lũy kế đạt 620 triệu USD, tăng 21%. Hàn Quốc cũng tăng 16,4% trong tháng, đưa kết quả 9 tháng lên 652 triệu USD, tăng 6,1%. Cùng với các thị trường khác tăng 17,3% lũy kế, những kết quả này giúp ngành duy trì tăng trưởng khi các thị trường truyền thống gặp khó.

Mỹ giảm 3,4% trong tháng 9, còn 176 triệu USD; tổng 9 tháng đạt 1,43 tỷ USD, chỉ tăng 0,9%. Chi phí thuế bổ sung và yêu cầu MMPA, COA tiếp tục ảnh hưởng giao dịch. Nhu cầu bán lẻ cũng phân hóa: thủy sản đóng hộp tăng lượng bán, trong khi hàng tươi và đông lạnh tăng doanh thu chủ yếu nhờ giá.

EU giảm 12,8% trong tháng 9, đạt 93 triệu USD; lũy kế đạt 843 triệu USD, giảm 3%. Nhật Bản giảm 13,7% trong tháng, khiến tăng trưởng 9 tháng chỉ còn 0,8%, đạt 1,25 tỷ USD. Sự suy giảm đồng thời ở hai thị trường này cho thấy tín hiệu tích cực của cá tra hoặc sản phẩm chế biến chưa đủ kéo tăng trưởng toàn bộ nhóm hàng.

Bước vào quý IV, triển vọng xuất khẩu được đánh giá thận trọng hơn. Sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, nhiều đơn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm đã được nhập khẩu và giao hàng sớm. Do đó, nhu cầu mua bổ sung khó duy trì ở mức cao như những tháng vừa qua.

Với 9,103 tỷ USD sau 9 tháng, xuất khẩu thủy sản cả năm được VASEP dự báo có thể đạt khoảng 12 tỷ USD. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng, doanh nghiệp sẽ phải xử lý đồng thời bài toán nguyên liệu, giá cả và yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường nhập khẩu.

Tôm, cá tra và cá rô phi đều đang chịu những hạn chế nhất định về nguồn nguyên liệu. Trong khi đó, cạnh tranh trên thị trường quốc tế gia tăng, còn người mua có xu hướng thận trọng hơn về giá. Đối với hải sản khai thác, khả năng mở rộng xuất khẩu tiếp tục bị giới hạn bởi nguồn nguyên liệu phù hợp và yêu cầu ngày càng chặt chẽ về truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc - Hồng Kông và ASEAN được kỳ vọng tiếp tục là những động lực quan trọng trong những tháng cuối năm. Dù vậy, hai thị trường này khó có thể bù đắp hoàn toàn sự chững lại tại Mỹ, EU và Nhật Bản. Kết quả quý IV nhiều khả năng thấp hơn quý III; xuất khẩu cả năm vẫn có thể vượt năm trước, song mức tăng sẽ thu hẹp đáng kể so với tốc độ hai con số của 9 tháng năm 2026.