Xuất khẩu thủy sản hướng tới mốc 11 tỷ USD trong năm 2026

Tháng 6/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt 5,77 tỷ USD, tăng 12,7%, tạo nền tảng tích cực để ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm nay. Tuy nhiên, phía sau kết quả khả quan vẫn là áp lực lớn về chi phí logistics, nguồn nguyên liệu, nhân lực và các rào cản thương mại.

Trong cơ cấu ngành hàng, tôm tiếp tục giữ vị trí là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam. Lũy kế 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 2,3 tỷ USD, tăng hơn 13% so với cùng kỳ, chiếm tới 40% tổng kim ngạch toàn ngành thủy sản và được kỳ vọng tiếp tục là động lực quan trọng giúp ngành thủy sản hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trong năm 2026.

Cá tra giữ vị trí thứ hai với 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Mức tăng này cho thấy nhu cầu đối với cá thịt trắng giá hợp lý vẫn ổn định trong bối cảnh người tiêu dùng tại nhiều nước có xu hướng tiết kiệm chi tiêu. Các chuyên gia thủy sản nhận định, cá tra Việt Nam tiếp tục có lợi thế về giá, nguồn cung và khả năng chế biến linh hoạt, phù hợp nhiều kênh tiêu thụ.

Nhóm cá các loại khác cũng đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu xuất khẩu đang ngày càng đa dạng hơn. Các nhóm hàng quy mô nhỏ hơn ghi nhận kết quả khá tích cực. Mực và bạch tuộc đạt gần 378 triệu USD, tăng 17,9%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 204 triệu USD, tăng 25%; nhuyễn thể có vỏ đạt gần 153 triệu USD, tăng khoảng 31%.

Ngược lại, cá ngừ đạt gần 455 triệu USD, giảm 1,6%; chả cá và surimi giảm 2%. Các nhóm hàng khai thác tiếp tục chịu ảnh hưởng của nguồn nguyên liệu, hồ sơ xác nhận khai thác, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các quy định chống khai thác IUU.

Về thị trường, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Trung Quốc tiếp tục là điểm đến lớn nhất với kim ngạch 1,39 tỷ USD, tăng gần 39% và chiếm hơn 24% tổng xuất khẩu. Tính cả Hồng Kông (Trung Quốc), kim ngạch đạt 1,47 tỷ USD, tăng 36%, chiếm 25,5% tổng giá trị toàn ngành.

Xuất khẩu sang Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8%. Tuy nhiên, riêng trong tháng 6, kim ngạch tăng mạnh 43%, lên gần 189 triệu USD, phản ánh xu hướng doanh nghiệp và nhà nhập khẩu đẩy nhanh giao hàng trước những thay đổi về chính sách thuế và thương mại.

Nhật Bản đạt 801 triệu USD, tăng 2,3%; Hàn Quốc đạt 412 triệu USD, tăng 7%; Australia đạt gần 177 triệu USD, tăng hơn 15%. Trong khi đó, xuất khẩu sang EU đạt 535 triệu USD, giảm 1,1%.

Xét theo khối thị trường, CPTPP tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%; ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%. Diễn biến này cho thấy các thị trường châu Á và khu vực CPTPP đang đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp sự chững lại của Mỹ và EU.

Dù vậy, triển vọng nửa cuối năm vẫn đối mặt nhiều thách thức. Theo FAO GLOBEFISH, nhu cầu thủy sản thế giới có dấu hiệu cải thiện khi lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn hạ nhiệt, song chính sách thuế, căng thẳng địa chính trị và biến động chi phí vận tải vẫn có thể làm thay đổi nhanh dòng chảy thương mại.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, chi phí logistics vẫn là áp lực lớn. Đầu tháng 7, cước vận chuyển container tuyến Viễn Đông - Bờ Tây Bắc Mỹ ở mức khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% so với một tháng trước; tuyến Viễn Đông - Bắc Âu khoảng 5.500 USD/FEU, tăng gần 43%. Cùng với cước tàu, các khoản phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và điều chỉnh lịch trình vận chuyển tiếp tục làm gia tăng chi phí xuất khẩu.

Theo VASEP, với kim ngạch 5,77 tỷ USD trong nửa đầu năm, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai chữ số của ngành thủy sản trong năm 2026 là hoàn toàn khả thi. Nếu giữ được nhịp tăng hiện nay và tận dụng tốt nhu cầu tiêu dùng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể vượt 11 tỷ USD. Tuy nhiên, để tiến gần mốc 12 tỷ USD, ngành cần duy trì kim ngạch bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc, Hàn Quốc, ASEAN và các thị trường CPTPP được kỳ vọng tiếp tục là động lực tăng trưởng, trong khi Mỹ và EU vẫn tiềm ẩn rủi ro từ thuế quan, các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và quy định chống khai thác IUU. Khả năng chinh phục mốc 12 tỷ USD vì vậy sẽ phụ thuộc vào diễn biến nhu cầu thị trường, chi phí logistics, nguồn nguyên liệu cũng như hiệu quả tận dụng các hiệp định thương mại tự do của doanh nghiệp Việt Nam.