Xuất khẩu thủy sản thu 874 triệu USD trong tháng đầu năm

Mức tăng này cho thấy nhịp độ đơn hàng đầu năm được các doanh nghiệp nỗ lực duy trì dù bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ các rào cản kỹ thuật và yếu tố thuế quan tại một số thị trường lớn.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, khu vực Đông Nam Á và nhóm sản phẩm cá tra, mực - bạch tuộc, trong khi thị trường Mỹ sụt giảm đáng kể, đặc biệt ở mặt hàng cá ngừ, do tác động từ quy định về bảo vệ động vật có vú ở biển của Hoa Kỳ và những vướng mắc trong quá trình thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường liên quan đến cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu vào Hoa Kỳ (COA).

Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong tháng đầu năm với kim ngạch gần 250 triệu USD, tăng tới 28,7% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ nhu cầu nhập khẩu tôm phục vụ Tết Nguyên đán.

Đáng chú ý, tôm hùm là mặt hàng đóng góp đáng kể cho mức tăng trưởng này, khi phân khúc tôm cao cấp được tiêu thụ mạnh trong dịp lễ. Nhiều doanh nghiệp đã đẩy nhanh tiến độ giao hàng sang Trung Quốc trong tháng 1, tận dụng nhu cầu tăng cao trước kỳ nghỉ.

Xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản đạt gần 146 triệu USD, tăng 21,3%, tiếp tục là thị trường ổn định với nhu cầu tốt đối với tôm chế biến, cá tra phi lê đông lạnh và mực, bạch tuộc. Xuất khẩu sang ASEAN đạt khoảng 69 triệu USD, tăng mạnh 32,2%, phản ánh xu hướng gia tăng thương mại nội khối và nhu cầu cao tại các thị trường như Thái Lan, Philippines, Singapore.

Hàn Quốc đạt hơn 67 triệu USD, tăng 9,1%, chủ yếu nhờ tiêu thụ tốt mực, bạch tuộc và cá tra. Ngược lại, EU chỉ đạt gần 72 triệu USD, giảm 6,3%, do nhu cầu còn yếu và tồn kho từ cuối năm trước, đặc biệt ở nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ. Trung Đông cũng giảm 9,4%, xuống còn khoảng 21 triệu USD, sau giai đoạn nhập khẩu mạnh cuối năm 2025.

Thị trường Mỹ trong tháng 1 chỉ đạt hơn 96 triệu USD, giảm 9,9% so với cùng kỳ. Sự sụt giảm này tập trung rõ ở nhóm cá ngừ. Nguyên nhân chính là tác động từ quy định MMPA. Việc thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ NN&MT liên quan đến cấp COA (Certificate of Admissibility) đang phát sinh nhiều bất cập, khiến quá trình xác nhận hồ sơ bị đình trệ, làm gián đoạn đáng kể hoạt động xuất khẩu cá ngừ và các hải sản khác sang Mỹ ngay từ đầu năm.

Về cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch 331 triệu USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ và chiếm gần 38% tỷ trọng xuất khẩu. Tôm xuất khẩu sang Trung Quốc và Nhật Bản đều tăng trưởng, trong khi Mỹ chững lại.

Đáng chú ý, cá tra là điểm sáng nổi bật khi đạt hơn 177 triệu USD, tăng mạnh 33,2%. Nhu cầu tốt từ Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản đã giúp mặt hàng này trở thành nhóm tăng trưởng cao nhất trong tháng.

Ngoài ra, xuất khẩu mực, bạch tuộc đạt gần 69 triệu USD, tăng 30,9%, nhờ thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc tiêu thụ tốt. Ngược lại, cá ngừ chỉ đạt khoảng 57 triệu USD, giảm 14%, chịu tác động trực tiếp từ những vướng mắc về MMPA (Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển) và COA (Giấy chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Mỹ) tại Mỹ.

Ngược lại, nhóm cua ghẹ và giáp xác khác giảm 10,6%, còn khoảng 31 triệu USD, trong khi nhuyễn thể có vỏ giảm 11,7%, xuống khoảng 20 triệu USD, do tiêu thụ chậm tại EU.

Dù tháng đầu năm ghi nhận mức tăng trưởng khá tích cực, VASEP dự báo, xuất khẩu thủy sản trong tháng 2/2026 sẽ giảm so với tháng 1 và giảm nhẹ so với cùng kỳ. Nguyên nhân đến từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn sản xuất và giao hàng, tác động rõ hơn từ kết quả thuế chống bán phá giá tôm tại Mỹ sau ngày 17/2, các vướng mắc liên quan đến quy định bảo vệ động vật có vú ở biển và thủ tục cấp giấy chứng nhận vẫn chưa được tháo gỡ, cùng với việc nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc có thể giảm sau khi đã tích trữ mạnh trong tháng 1.