Xuất khẩu thủy sản vượt 4,6 tỷ USD

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 5/2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt 1,02 tỷ USD, tăng nhẹ 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.

Trung Quốc đại lục và Hong Kong tiếp tục là thị trường tăng trưởng mạnh nhất khi nhập khẩu thủy sản từ Việt Nam đạt 1,2 tỷ USD, tăng 40,5% so với cùng kỳ. Nhu cầu tăng đối với tôm, cá tra, cua ghẹ, nhuyễn thể và một số mặt hàng giá trị cao đã góp phần bù đắp sự sụt giảm tại nhiều thị trường lớn.

Cùng chiều tăng, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản tăng nhẹ 0,4%, Hàn Quốc tăng 4% và ASEAN tăng 16,8%.

Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm 10%, còn 689 triệu USD; EU giảm 2,2%, xuống 435,6 triệu USD. Đây vẫn là hai thị trường đặt ra nhiều sức ép liên quan đến thuế quan, phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, chống khai thác bất hợp pháp và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Xét theo mặt hàng, tôm và cá tra vẫn là hai động lực tăng trưởng chính của ngành.

Tôm dẫn đầu với kim ngạch 1,9 tỷ USD, tăng 11,5% và chiếm khoảng 40% tổng xuất khẩu thủy sản. Đà tăng đến từ sự phục hồi của một số thị trường châu Á, nhu cầu đối với sản phẩm chế biến và xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, ngành tôm vẫn đối mặt nhiều thách thức. Nhiều hộ nuôi chuyển sang tôm cỡ lớn để nâng giá trị sản phẩm, trong khi một số thị trường lại gia tăng nhu cầu với tôm cỡ nhỏ. Bên cạnh đó, tôm Việt Nam tiếp tục chịu áp lực cạnh tranh về giá từ Ecuador, Ấn Độ và Indonesia, đồng thời đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ.

Cá tra đạt 905 triệu USD trong 5 tháng, tăng 12,6% so với cùng kỳ nhờ lợi thế giá cạnh tranh và nguồn cung ổn định. Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng thế giới suy giảm, đặc biệt sản lượng cá minh thái giảm và giá nguyên liệu tăng, cá tra Việt Nam có thêm cơ hội mở rộng thị phần tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông và một số thị trường mới.

Ngược lại, xuất khẩu cá ngừ giảm 6%, còn 372 triệu USD do thiếu nguyên liệu và các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc. Một số mặt hàng khác vẫn duy trì tăng trưởng tốt như mực, bạch tuộc đạt 304 triệu USD, tăng 18%; cua ghẹ và giáp xác khác đạt 160 triệu USD, tăng 19%; nhuyễn thể có vỏ đạt 122 triệu USD, tăng 22,8%.

Dù đang là thị trường tăng trưởng nhanh nhất, VASEP cho rằng dư địa mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng nghiêm ngặt.

Từ ngày 1/6, Trung Quốc chính thức áp dụng Lệnh 280 với nhiều quy định mới liên quan đến kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đối với hàng thủy sản nhập khẩu. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư mạnh hơn vào hệ thống quản lý chất lượng và minh bạch chuỗi cung ứng nếu muốn duy trì đà tăng trưởng tại thị trường này.

VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng từ 8-10%, vượt mốc 12 tỷ USD nếu nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc tiếp tục duy trì tích cực, cá tra giữ được lợi thế cạnh tranh về giá và ngành tôm cải thiện được sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, áp lực thiếu nguyên liệu, chi phí logistics, yêu cầu tuân thủ và các biện pháp phòng vệ thương mại có thể khiến đà tăng trưởng chậm lại trong nửa cuối năm, nhất là với các ngành hàng như tôm, cá ngừ, mực, bạch tuộc, cua ghẹ và nhóm hải sản khai thác.