Xuất khẩu vải thiều giảm 51%

Theo Cục Hải quan, nửa đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu 16,4 triệu USD quả vải, giảm 51% so với cùng kỳ 2025. Tỷ trọng mặt hàng này trong nhóm rau quả xuất khẩu cũng thu hẹp từ 2,05% xuống 0,8%.

Nguồn cung giảm mạnh trong vụ vải năm nay là nguyên nhân chính. Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cả nước có khoảng 55.000 ha vải, tập trung chủ yếu ở phía Bắc. Thời tiết bất lợi trong giai đoạn phân hóa mầm hoa, ra hoa và đậu quả khiến sản lượng tại nhiều vùng trồng giảm.

Tại Bắc Ninh, vùng trồng vải lớn nhất cả nước, sản lượng tiêu thụ năm nay đạt 131.560 tấn, bằng 64,1% năm trước. Nguồn cung giảm đẩy giá vải trong nước tăng cao. Tại Thanh Hà (Hải Phòng), giá cuối vụ phổ biến 60.000-80.000 đồng một kg, loại 1 có lúc lên 90.000-120.000 đồng.

Phân khúc vải không hạt còn khan hiếm hơn. Tại một vùng trồng ở Thanh Hóa, sản lượng năm nay chỉ khoảng 1 tấn, giảm từ 7 tấn của năm trước. Giá tại kho tăng lên hơn 600.000 đồng một kg, gần gấp đôi cùng kỳ năm ngoái; giá bán tại TP HCM khoảng 800.000 đồng.

Giá nguyên liệu tăng trở thành áp lực lớn với doanh nghiệp xuất khẩu. Giá đầu vào cao khiến giá bán xuất khẩu khó cạnh tranh, còn logistics tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận. Với vải tươi có thời gian bảo quản ngắn, doanh nghiệp phải vận chuyển nhanh để giữ chất lượng nên khó tiết giảm chi phí.

Nguồn cung khan hiếm cũng khiến các doanh nghiệp xuất khẩu khó gom đủ những dòng vải đặc sản cho các đơn hàng xuất khẩu. Khi sản lượng giảm, giá nguyên liệu và chi phí logistics cùng tăng, lợi thế của quả vải tươi trên thị trường quốc tế bị thu hẹp, kéo lượng xuất khẩu đi xuống.

Trước những thách thức gay gắt về nguồn cung và áp lực chi phí, các doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm giải pháp linh hoạt từ ngắn hạn đến dài hạn để thích ứng.

Như các DN đã mở rộng vùng liên kết tại cả Hải Phòng và Bắc Ninh, đưa sản lượng thu mua tăng gấp 3 lần so với năm ngoái nhằm bù đắp sự thiếu hụt. 

Ngoài ra, theo các chuyên gia, ngành vải thiều cần đầu tư bài bản vào nghiên cứu giống mới, đặc biệt là vải không hạt, chín sớm hoặc có khả năng bảo quản tốt. Đây là chiến lược căn cơ để giảm rủi ro mùa vụ và nâng cao sức cạnh tranh lâu dài.

Các địa phương cần rà soát kỹ vùng trồng và cơ sở đóng gói ngay từ đầu vụ, chuẩn bị sẵn hồ sơ kỹ thuật để tránh bị động khi nước nhập khẩu tiến hành kiểm tra đột xuất.

Trong khi đó, các DN có thể đẩy mạnh kênh bán hàng trực tuyến thông qua các phiên livestream quy mô lớn, tổ chức đồng loạt tại nhiều tỉnh, thành, kèm cam kết giao hàng nhanh. Song song đó, du lịch trải nghiệm tại vườn vải cũng là hướng đi tiềm năng giúp địa phương khai thác tối đa giá trị từ loại trái cây đặc sản này.