Cần Thơ - Trung tâm động lực Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số khu vực ĐBSCL

Cần Thơ xác định KHCN, ĐMST và CĐS là động lực cốt lõi thúc đẩy phát triển KT-XH

Phát biểu khai mạc Tuần lễ, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết, TP Cần Thơ với vị thế là đô thị hạt nhân, trung tâm kinh tế - văn hóa - giáo dục khu vực ĐBSCL, đóng vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế vùng. Cần Thơ luôn xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Thành phố đã ban hành nhiều chính sách, chương trình, kế hoạch nhằm đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ vào các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, y tế, giáo dục và môi trường. Cùng với khoa học và công nghệ, thành phố đặc biệt quan tâm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhiều chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, phát triển tổ chức trung gian, kết nối viện, trường, doanh nghiệp đã được ban hành và tổ chức triển khai đồng bộ. Các chương trình đổi mới công nghệ, hợp tác nghiên cứu triển khai, nâng cao năng lực quản trị sáng tạo cho doanh nghiệp đã được lồng ghép vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực trọng điểm. Hoạt động đổi mới sáng tạo từng bước lan tỏa trong các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, góp phần hình thành môi trường thuận lợi để ứng dụng các mô hình, giải pháp đổi mới trong quản lý, sản xuất và cung ứng dịch vụ.

Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết thêm, năm 2025, thành phố đã triển khai thành lập Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo TP Cần Thơ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ. Trung tâm được thành lập theo nhiệm vụ tại Nghị quyết số 59/NQ-TW, Nghị quyết 98/NQ-CP và được thống nhất chủ trương của Thủ tướng Chính phủ. Trung tâm sẽ đóng vai trò là tổ chức đầu mối của thành phố kết nối và khai thác các nguồn lực trong và ngoài thành phố cho hoạt động khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; xây dựng và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL trong các ngành nghề nhất định dựa trên lợi thế của địa phương và vùng.

Trung tâm đã và đang được thành phố tiếp tục được quan tâm, phát triển mang tầm khu vực và vùng ĐBSCL để định hướng trở thành hạt nhân kết nối trong khu vực. Bên cạnh đó, Đề án thành lập Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo TP Cần Thơ, đã được Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất chủ trương, làm cơ sở triển khai trong thời gian tới.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho rằng, Tuần lễ KHCN, ĐMST và CĐS TP. Cần Thơ năm 2025 với chuỗi các sự kiện tọa đàm, diễn đàn, hội thảo khoa học diễn ra xuyên suốt trong 5 ngày, sẽ góp phần mang lại những định hướng, giải pháp đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS của TP Cần Thơ để hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 57-NQ/TW.

Đồng thời, giới thiệu thành tựu nổi bật và lan tỏa các mô hình ĐMST và CĐS tiêu biểu trong và ngoài thành phố. Tôn vinh các mô hình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ứng dụng hiệu quả trong sản xuất, quản trị, đời sống; mở rộng cơ hội thương mại hóa sản phẩm khoa học và công nghệ, kết nối cung cầu công nghệ, góp phần thúc đẩy thị trường khoa học và công nghệ tại địa phương. Cạnh đó, là tiếp thu ý kiến, khuyến nghị từ chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức,… làm cơ sở hoạch định chính sách, kế hoạch hành động về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian tới.

Đổi mới sáng tạo - con đường để Cần Thơ đưa KHCN vào thực tiễn

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long cho rằng, Cần Thơ - đô thị trung tâm, đầu mối tri thức, KHCN, ĐMST và CĐS của vùng ĐBSCL. Việc Cần Thơ tổ chức Tuần lễ khẳng định KHCN, ĐMST và CĐS là trụ cột phát triển mới, là con đường căn cơ để thành phố thực hiện vai trò dẫn dắt, lan tỏa và kết nối phát triển cho toàn vùng ĐBSCL.

Thứ trưởng Phạm Đức Long cho biết, trong bối cảnh ĐBSCL đang phải đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc và lâu dài - từ biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên đất và nước, áp lực đô thị hóa, đến yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao năng suất và giá trị gia tăng, thì Cần Thơ không chỉ là nơi chịu tác động, mà phải là nơi hình thành lời giải. Những lời giải đó không thể đến từ cách làm cũ, mà phải được hình thành từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được thử nghiệm, hoàn thiện và lan tỏa từ chính Cần Thơ ra toàn vùng.

Cần Thơ có lợi thế về tri thức, tiếp cận công nghệ và nguồn nhân lực, nhưng khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng, từ công nghệ đến thị trường, từ ý tưởng đến sản phẩm vẫn còn lớn. Nhiều kết quả khoa học chưa đi ra khỏi phòng thí nghiệm; nhiều công nghệ đã có nhưng chưa được "địa phương hóa" để phù hợp với điều kiện sản xuất, quy mô và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp trong vùng; nhiều sáng kiến dừng lại ở thử nghiệm mà chưa tạo ra giá trị kinh tế - xã hội.

Ông Phạm Đức Long cho rằng, đổi mới sáng tạo là khâu then chốt. Nếu làm tốt khâu này, Cần Thơ sẽ không chỉ là nơi tiếp nhận công nghệ, mà trở thành nơi chuyển hoá tri thức thành giải pháp, tạo ra giá trị cụ thể cho người dân, doanh nghiệp và lan tỏa ra toàn vùng ĐBSCL. Đó chính là vai trò mới, sâu hơn và bền vững hơn của Cần Thơ trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cần Thơ cần đổi mới mối quan hệ "ba nhà" (Nhà nước - Viện, trường - Doanh nghiệp) để tái thiết cơ chế tương tác giúp doanh nghiệp của Cần Thơ nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và đổi mới sáng tạo; giúp viện - trường định hướng nghiên cứu theo vấn đề thực tiễn của vùng; và giúp Nhà nước chuyển vai từ người cấp phát sang người đặt hàng và kiến tạo thị trường đổi mới sáng tạo.

"Khi mối quan hệ này được tổ chức lại một cách thực chất, Cần Thơ mới có thể hình thành các chuỗi đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, nơi vấn đề của doanh nghiệp được giải quyết bằng tri thức khoa học, được Nhà nước hỗ trợ đúng chỗ, đúng lúc, và được nhân rộng thành động lực phát triển mới cho thành phố và toàn vùng ĐBSCL" - Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh.

Sau khi sắp xếp, hợp nhất 3 địa phương Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang; thành phố Cần Thơ có 113 tổ chức có hoạt động khoa học và công nghệ với 69 tổ chức khoa học và công nghệ công lập và 44 tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập. Các tổ chức khoa học và công nghệ đã và đang hoạt động tích cực, hiệu quả trong nghiên cứu, ứng dụng chuyển giao, dịch vụ khoa học và công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Số lượng cán bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố đạt 9,88 người/vạn dân. Tổng số nhân lực có hoạt động khoa học và công nghệ là 10.693 người. Tốc độ đổi mới công nghệ, thiết bị năm 2024 đạt 14,025%, tăng 1,005 điểm phần trăm so với năm 2021; tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao đạt 33,55%, tăng 2,95 điểm phần trăm so với năm 2021, thể hiện rõ hiệu quả đầu tư và đổi mới công nghệ của doanh nghiệp trên địa bàn.