Tạp chí DNTT: Hành trình về Tri ân những người cầm bút viết nên trang sử vàng

Âu Lạc Cổ Tự: Ngôi chùa thiêng bên giếng cổ và những huyền tích dân gian

Chùa Da, với tên chữ là Âu Lạc Cổ Tự, tọa lạc tại xóm Hòa Tiến, xã Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An (trước đây thuộc làng Lộc Đa). Theo sử sách và lời kể của các bậc cao niên, ngôi chùa được khởi dựng vào khoảng thời vua Thành Thái (1889 - 1907). Tên gọi "chùa Da" vốn dĩ rất mộc mạc, bắt nguồn từ việc ngôi chùa nằm cạnh một cây da cổ thụ cao lớn và một giếng nước cổ trong vắt quanh năm.

Trong tâm thức của người dân xứ Nghệ, Chùa Da từ lâu đã nổi tiếng với sự linh thiêng khó phủ nhận. Dân gian vùng này vẫn lưu truyền câu nói: "Thánh đền Trìa, Bụt chùa Da" để khẳng định vị thế tâm linh đặc biệt của ngôi chùa bên cạnh đền Trìa - một ngôi đền cũng nổi danh cầu gì đắc nấy. Nhiều huyền tích kỳ bí về sự linh thiêng của chùa vẫn được người dân kể lại, như việc vùng này xưa kia có rất nhiều rắn hổ mang, nhưng mỗi khi nghe tiếng chuông chùa vang lên, lũ rắn lại đồng loạt ngóc đầu, quay về hướng điện thờ như để bái tạ Phật đài. Thậm chí, người ta tin rằng nếu ai lỡ vào khuôn viên chùa chặt cây hay lấy củi mà không xin phép, hôm sau đều phải mang trả lại vì những điều kỳ lạ xảy đến. Trước khi trải qua những biến thiên của thời gian, chùa từng tọa lạc trên khuôn viên rộng tới 10.000m2 với cấu trúc ba gian bằng gỗ lim vững chãi, mái lợp ngói âm dương trầm mặc.

Thăng trầm lịch sử và cuộc hồi sinh kỳ diệu

Trải qua hơn một thế kỷ với bao biến cố của chiến tranh và thời gian, Chùa Da đã có những lúc bị xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí chỉ còn lại dấu tích nền móng cũ. Năm 1964, do hoàn cảnh lịch sử, ngôi chùa bị tháo dỡ, các tượng Phật và đồ tế khí quý giá bị thất lạc, dấu tích còn lại duy nhất chỉ là giếng nước cổ và gốc cây da xưa. Tuy nhiên, với khát khao khôi phục lại một giá trị văn hóa - lịch sử quan trọng, chính quyền và nhân dân địa phương đã nỗ lực không ngừng để xin phép phục dựng.

Bước ngoặt đến vào ngày 19/10/2017, khi UBND tỉnh Nghệ An ban hành Quyết định số 4927/QĐ-UBND cho phép khôi phục và tôn tạo Chùa Âu Lạc (chùa Da). Dưới sự dẫn dắt và tâm huyết của Đại đức trụ trì Thích Đồng Tuệ, ngôi chùa dần được hồi sinh, trở nên uy nghi và ổn định hoạt động, thu hút đông đảo phật tử, du khách thập phương về vãn cảnh, chiêm bái. Chùa Da hôm nay không chỉ là một điểm đến tâm linh lý tưởng mà còn là biểu tượng của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của người dân xứ Nghệ.

Nơi duy nhất đang thờ phụng hơn 500 Liệt sĩ Nhà báo

Điều làm nên sự khác biệt và thiêng liêng bậc nhất của Chùa Da hiện nay chính là Ban thờ phụng 512 liệt sĩ là các phóng viên, nhà báo. Đây là nơi duy nhất trong cả nước có không gian riêng biệt để tri ân những "chiến sĩ cầm bút" đã ngã xuống trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Ý tưởng cao đẹp này bắt nguồn từ tâm nguyện của nhà báo Trần Văn Hiền, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nghệ An. Với hơn 20 năm lặn lội khắp các chiến trường xưa, từ Quảng Trị đến đất bạn Lào, ông đã tỉ mẩn chắp nối thông tin để tìm lại danh tính của những đồng nghiệp đã hy sinh. Ông tâm sự rằng mình luôn day dứt khi chứng kiến nhiều nhà báo liệt sĩ hi sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, thậm chí không còn người thân hay nơi thờ tự. Đến năm 2020, danh sách 512 liệt sĩ nhà báo đã được hoàn thiện và đưa về thờ tự tại Chùa Da với sự ủng hộ nhiệt thành của Đại đức Thích Đồng Tuệ.

Tại không gian này, khách thập phương không khỏi xúc động khi chứng kiến những kỷ vật đơn sơ nhưng chứa đựng cả một thời kỳ hoa lửa: chiếc bút Kim Tinh của một phóng viên hy sinh năm 1963, chiếc máy ảnh được gửi lại đồng đội trước giờ hy sinh, hay những chiếc mũ tai bèo đã sờn cũ. Danh sách các liệt sĩ trải dài từ người đầu tiên là nhà báo Trần Kim Xuyến (hy sinh năm 1947), đến nhà báo Nguyễn Đức Hoằng (hy sinh năm 1974), hay phóng viên Vũ Hiến và Bùi Nguyên Khiết hy sinh trong các cuộc chiến bảo vệ biên giới.

PGS.TS Hoàng Xuân Lâm và sứ mệnh tiếp nối ngọn lửa nghề báo

Trong chuyến thăm đầu xuân Bính Ngọ, PGS.TS Hoàng Xuân Lâm cùng đoàn công tác đã trang nghiêm dâng nén tâm hương, dành phút mặc niệm tưởng nhớ những người tiền bối đã lấy ngòi bút làm vũ khí. Trước anh linh các nhà báo liệt sĩ, đoàn công tác Tạp chí Doanh nghiệp và Tiếp thị bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự hy sinh cao cả của những người "chiến sĩ cầm bút" - đã đánh đổi tính mạng để có được những dòng tin, thước phim quý giá giữa mưa bom bão đạn.

Tại buổi gặp gỡ, Đại đức Thích Đồng Tuệ đã giới thiệu về quy hoạch và định hướng phát triển không gian tâm linh của chùa, đặc biệt là kế hoạch lễ khởi công động thổ xây dựng vào ngày 29/3 tới. PGS.TS Hoàng Xuân Lâm bày tỏ niềm hoan hỷ và trân trọng trước tâm huyết của nhà chùa trong việc gìn giữ đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Đồng thời khẳng định với trách nhiệm là những hậu duệ của nền báo chí cách mạng, tập thể Tạp chí Doanh nghiệp và Tiếp thị sẽ luôn đồng hành, lan tỏa những thông tin tích cực và ủng hộ công cuộc xây dựng Chùa Da ngày càng trang nghiêm.

Chuyến đi không chỉ là một hành trình tri ân tâm linh mà còn là lời nhắc nhở mỗi nhà báo hôm nay về sứ mệnh và đạo đức nghề nghiệp. Như lời Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh đã từng nhận định, sự đóng góp của các liệt sĩ nhà báo chính là tấm gương sáng để thế hệ hôm nay nỗ lực hơn nữa, sáng tạo và bứt phá để đóng góp cho sự nghiệp báo chí nước nhà.

Kết thúc chuyến hành hương, đoàn công tác rời Chùa Da trong niềm xúc động và tự hào. Chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự) vẫn đứng đó, như một đài tưởng niệm linh thiêng, nơi ngọn lửa nghề báo sẽ mãi được thắp sáng và tiếp nối qua các thế hệ. Chuyến dâng hương đầu xuân này thực sự đã mở ra một sự kết nối tốt đẹp, hướng tới những giá trị chân - thiện - mỹ và phụng sự cộng đồng, quê hương Đất nước.