Doanh nghiệp phải xanh hóa để giữ thị trường

Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, việc nhận diện đúng các "điểm nghẽn" về thể chế, chính sách và tổ chức thực thi là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược. "Diễn đàn không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà quan trọng hơn là không gian chính sách, nơi kết nối giữa tư duy lập pháp, thực tiễn quản lý và nhu cầu từ đời sống, để từ đó hình thành những kiến nghị có giá trị, có thể "đi vào" quá trình hoạch định và hoàn thiện chính sách", bà Huyền nói.

Các ý kiến tại Diễn đàn cho rằng, tăng trưởng xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và triển vọng phát triển dài hạn của nền kinh tế.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh tăng trưởng hiện nay không thể chỉ dựa vào tốc độ, mà phải đi cùng tính bền vững. Mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và tham gia vào các phân khúc giá trị thấp đang dần bộc lộ hạn chế khi các nguồn lực này ngày càng suy giảm.

Theo ông Bùi Quang Tuấn, tăng trưởng xanh là lời giải cho bài toán phát triển kép: vừa duy trì tốc độ tăng trưởng, vừa bảo đảm yếu tố bền vững. Đây không chỉ là vấn đề môi trường, mà là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, hướng tới mô hình tăng trưởng mới phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay.

Một trong những áp lực lớn thúc đẩy chuyển đổi xanh đến từ sự thay đổi của bối cảnh quốc tế. Các thị trường lớn, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường và phát thải. Không chỉ dừng ở yêu cầu về chất lượng hay giá cả, các đối tác quốc tế còn đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch toàn bộ quy trình sản xuất, bao gồm cả dữ liệu phát thải carbon.

"Thế giới đang thay đổi rất lớn và đặt ra những luật chơi mới đối với nền kinh tế thế giới và Việt Nam", PGS.TS. Bùi Quang Tuấn nói.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng, tăng trưởng xanh cần được thúc đẩy trên bốn trụ cột chính gồm: Phát triển năng lượng và hạ tầng xanh; nâng cấp công nghiệp; mở rộng tài chính xanh; và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng vai trò then chốt, quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi.

Ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số, cho rằng chuyển đổi số là sự thay đổi căn bản về tư duy phát triển, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi.

Trong doanh nghiệp, chuyển đổi số cho phép đo lường, phân tích và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng thông qua dữ liệu.

Khi có đầy đủ thông tin, doanh nghiệp có thể ra quyết định chính xác hơn trong vận hành và đầu tư, nâng cao hiệu quả tổng thể. Đồng thời, phương thức quản trị cũng thay đổi từ quản lý công việc sang quản lý dòng thông tin, từ các chỉ số rời rạc sang đánh giá tổng thể.

Lợi thế cạnh tranh vì thế chuyển từ tĩnh sang động, dựa trên đổi mới sáng tạo liên tục. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần lấy dữ liệu làm nền tảng, vận hành dựa trên công nghệ và ra quyết định dựa trên phân tích.

Tại diễn dàn, các ý kiến cơ bản thống nhất rằng, thúc đẩy tăng trưởng xanh không chỉ là yêu cầu môi trường mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển, chuyển từ dựa vào tài nguyên sang dựa vào công nghệ, đổi mới và hiệu quả. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở thể chế chưa đồng bộ, thủ tục phức tạp, khó tiếp cận nguồn vốn và hạn chế về năng lực thực thi, đặc biệt ở doanh nghiệp và nguồn nhân lực.

Để tháo gỡ, cần hoàn thiện khung chính sách theo hướng ổn định nhưng linh hoạt, phát triển mạnh các công cụ tài chính xanh, đơn giản hóa điều kiện tiếp cận, đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi số để tối ưu sử dụng năng lượng và nâng cao hiệu quả quản trị.

Bên cạnh đó, việc phát triển hệ sinh thái đồng bộ từ Nhà nước, thị trường, doanh nghiệp đến người dân cùng với nâng cao chất lượng nhân lực xanh được xem là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững.